Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abulkadir Yüksel, yapay zeka ile birlikte birçok iş sektörünün tehdit altında olduğu söyledi. Yüksel, “2030’a kadar 92 milyon iş ortadan kalkacak” dedi.
Son yıllarda insan hayatına giren yapay zeka, birçok iş kolunda da aktif olarak kullanıyor. Sürekli geliştirilen yapay zeka modellemeleri, birçok meslek grubu için tehdit oluşturuyor. Sanayi Devrimi’nde insan gücünün yerini makinaların aldığını söyleyen Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abulkadir Yüksel, yapay zekanın ise beyaz yakalıları hedef aldığını söyledi.
“Dünyadaki her dört işten biri üretken yapay zekadan etkilenecek”
Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abulkadir Yüksel, “Dünya tarihinde çalışma hayatında birçok kırılmalar yaşanmış ve çalışma hayatı, yapılan işler, beceriler ve niteliklerde sürekli bir değişim olmuştur. Bunlardan en önemlisi Sanayi Devrimiydi. Sanayi Devrimi’nde buhar makinesi kas gücünün yerini aldı, ardından bilgisayar hesap gücünü devraldı. Yapay zeka ise ilk kez zihinsel emeğe, yani muhakemeye, yazmaya ve analiz etmeye ortak oluyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün güncel çalışmasına göre dünyadaki her dört işten biri üretken yapay zekadan etkilenebilecek durumda. Ancak bu işlerin büyük kısmı ortadan kalkmayacak, içi değişecek. Bu nedenle ‘Hangi meslek bitecek?’ sorusu eksik bir soru. Asıl soru, bir mesleğin içindeki hangi görevlerin yapay zekaya geçeceği. Meslekler yok olmuyor, içleri boşalıp yeniden doluyor. Öğretmen, doktor, avukat kalacak; ama yapay zekayı kullanmayı bilen öğretmen, doktor ve avukat, kullanmayanın yerini alacak” ifadelerine yer verdi.
120 milyon çalışan işini kaybedebilir
Milyonlarca kişinin işini kaybetmesi durumu olduğunu söyleyen Doç. Dr. Yüksel, “Dünya Ekonomik Forumu’nun öngörüsü de çarpıcı. Buna göre 2030’a kadar 170 milyon yeni iş doğacak, 92 milyon iş ortadan kalkacak. Net tablo olumlu görünüyor. Fakat kaybeden ile kazanan aynı kişi değil; kaybedilen işle oluşturulan iş aynı kişiye, aynı şehre, aynı beceriye ait değil. Çağrı merkezinde ya da büroda işini kaybeden 45-50 yaşındaki bir çalışan kendiliğinden veri analisti olmuyor. Rapor, küresel işgücünün yaklaşık yüzde 60’ının yeniden eğitime ihtiyaç duyacağını, bunların önemli bir kısmının ise bu eğitime ulaşamayacağını söylüyor. Bu, 120 milyonu aşkın çalışanın orta vadede işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olması demek. Önümüzdeki dönemin asıl meselesi bu yüzden işsizlikten çok beceri uçurumu olacak” şeklinde konuştu.
Bu kez hedefte beyaz yaka var
Yapay zekanın etkileyeceği meslekleri sıralayan Sosyal Politika Uzmanı Doç. Dr. Abdulkadir Yüksel, “Yıllarca makine ve teknoloji gelişimi önce mavi yakalı fabrika işçisini etkilemişti. Tablo tersine döndü. Yapay zeka sebebiyle beyaz yakalıların işini kaybetme ihtimali daha yüksek görünüyor. Bu sebeple diploma tek başına güvence olmaktan çıktı. Sekreterlik, veri girişi, muhasebe kayıtları, sigorta işlemleri, çağrı merkezi ve içerik üretimi gibi rutin büro işleri en yüksek risk grubunda. Bu işlerde kadın istihdamı yoğun olduğu için yapay zekanın riski kadınlara daha ağır yansıyor. Öte yandan hemşirelik, öğretmenlik, sosyal hizmet ve yaşlı bakımı gibi insana dokunan meslekler büyüyor. Dolayısıyla beceri gerektiren işleri etkilemesi mümkün görünmüyor” dedi.
“Aktif işgücü politikaları yenilenmeli”
Yapay zeka verimliliği artırdığını söyleyen Doç. Dr. Yüksel, “Peki bu kazanç ücretlere ve daha kısa çalışma sürelerine mi yansıyacak, yoksa yalnızca kara mı? Bunu teknoloji değil, emeğin örgütlülüğü ve devletin emek piyasalarına müdahalesi belirleyecek. Bu sebeple yapay zekanın emek piyasalarında etkin kullanımı çalışma saatlerinde veya günlerinde bir esnekliğe dönüşmesinin sinyallerini ülkemizde daha önce Çalışma bakanımız sayın Vedat Işıkhan tarafından ifade edilmişti. Burada devlete, işverenlere, sendikalara ve üniversitelere büyük iş düşüyor. Yaşam boyu öğrenme bir hak olmalı. Diploma artık ömür boyu geçerli bir ehliyet değil. Çalışanlara ücretli eğitim izni ve düzenli yeniden eğitim finansmanı sağlanmalı. Aktif işgücü politikaları yenilenmeli. Sosyal güvenlik sistemi yeni çalışma biçimlerine uyarlanmalı. Kuryeler, platform çalışanları, serbest ve proje bazlı çalışanlar iş hukuku ve sosyal güvenlik şemsiyesinin dışında kalmamalı” diye konuştu.
